Teknik Olmayan Bilgilerle; İnternete nasıl bağlanırız, arkaplanda neler oluyor?

1
192
Computer networks
Bilgisayar apları

Aslında İnternet’teki genel mantık budur, siz bir ağa bağlanırsınız o ağ daha geniş başka bir ağa… şeklinde tüm bilgisayarlar birbirine bağlanır.

Merhaba, ben Yürüyen Organizma;

Computer networks
Bilgisayar ağları

Konumuz İnternet, toplumun yüksek çoğunluğunun ne olduğunu bildiği ama nasıl çalıştığını bilmediği harika ürün.
kelime olarak, inter[national] ve net[work]’in birleşmesinden oluşuyor.(Uluslar Arası Ağ)

İnternet’in kısaca, en basit mantığı birden fazla(milyarlarca) bilgisayarın birbirine bağlanıp bazı verileri birbirleriyle paylaşmasıdır, ki bir çok şey gibi İnternet’de
ilk ordu için kullanılmış daha sonra günlük hayata sıçramıştır.

Peki Nasıl Çalışıyor?

Basir bir örnekle;

Örneğin telefonunuzdan İnstagram’a giriyorsunuz, arka planda sırayla şu işlemler gerçekleşiyor;

1- Telefonunuz modeme (yerel ağa) bağlanıyor.

2- Modem kendi içinde size özel bir ip veriyor, örneğin aynı modeme(ağa) bağlı 3 cihaz var. Telefonunuz, bilgisayarınız, tabletiniz. modem bu üçüne özel ip
veriyor(yerel ip adresi) siz İnternet’e önce modem, sonra İnternet şeklinde bağlanıyorsunuz. Yani bu üç aygıt dışarıdan tek ip olarak gözüküyor, oda modeminizin ip’si. Aslında İnternet’teki genel mantık budur, siz bir ağa bağlanırsınız o ağ daha geniş başka bir ağa… şeklinde tüm bilgisayarlar birbirine bağlanır.

3- Telefonunuzdan instagramı açıyorsunuz, telefonunuz modeme “instagrama bağlan” gibi bir komut veriyor, modem instagram.com(Alan Adı=Domain) sunucusuna bağlanıyor, gelen
veriyi size gönderiyor.

Peki:

İP ne demek?Kelime anlamı Internet Protocol, amacı ağda sizi ayırt etmek için size özel verilen adres. Kimlik Numarası gibi.

Yerel(local) IP ne demek? Modemin kendi içindeki cihazları ayırt etmek için özel olarak verdiği adres. Örnek, genelde 192.168.x.x şeklinde olur ve dış dünyadaki birisi için bir şey ifade etmez.
Konuyu sağlamlaştıracak örnek: Bir arkadaşınız telefonunun erişim noktasını(Hotspot) açıyor, ve üç kişi o telefona bağlanıyor.bu durumda ‘modem’ o arkadaşın telefonu oluyor ve siz İnternet’e o aygıt üzerinden bağlanıyorsunuz, modem(arkadaşın telefonu) bu 3 cihazı ayırıp, özel olarak
haberleşmek için her birine özel adres veriyor. Bu adres Yerel IP oluyor. Yerel IP olmasının sebebi, bu ağın sadece o cihaz ve ona bağlı 3 cihazdan oluşması.

Sunucu ne demek? En basit haliyle, İnternet’te birbirine bağlı milyarlarca bilgisayarın diğerleriyle veri paylaşanları.

Domain(Alan Adı) ne demek? Her bilgisayarın özel bir IP adresi olduğunu söylemiştik, örnek IP xxx.xxx.xxx.xxx şeklinde oluyor. yani ortak ağdaki başka
bir bilgisayarla haberleşmek için onun IP adresini bilmeniz gerekiyor ki buda bağlanmak istediğiniz her sitenin(sunucunun) IP adresini ezberlemeniz demek oluyor.
Bu işleri fazlasıyla zorlaştıracağından, IP adresi ezberlemek yerine o IP ile eşleşmiş domaini ezberliyoruz. Örnek olarak Google’a  girmek için adres satırına “172.217.16.206” yazmak yerine google.com yazıyoruz.

Şimdi senaryoyu tekrar edelim ve biraz daha ayrıntıya inelim. Örneğin Google’a gireceğiz, tarayıcının adres satırına www.google.com yazdık ve girdik :/ peki arkada neler oldu?

Öncelikle literatürümüze yeni bir kavram daha ekleyip konumuza devam edelim.

DNS ne demek? Dns(domain name system-alan adı sistemi), en kısa haliyle siz adres satırına google.com yazdığınızda bunu ip ye çeviren sistem. ayrıntılı ve daha teknik bilgi için girilebilir wikipedia bağlantısı (umarım bir gün birisi samimi bir şekilde yorumlara “neden direk wikipedia linki değil de, google cache verisi verdin yazar :/ bu da böyle bir umut)

Tarayıcıya www.google.com yazdık, öncelikle yazdığımız metni inceleyelim.

www? “www” burda alt alan adı(sub domain) görevi görüyor. örneğin mail.google.com adresinde alt alan adı “mail” oluyor. Burada Google mail servisi için yeni bir alan adından hizmet vermek yerine, kendi alan adının alt servisi olarak sunuyor. (Not: Gmail örneğine takılmayın :/) alt alan adı hakkında daha fazla bilgi için girilebilir wikipedia bağlantısı

google? “google” burda alan adı(domain) konumunda. Site ismindeki asıl ayırt edici kısım burası oluyor.

com? “com” burada domain uzantısı yada üst seviye alan adı konumunda. üst seviye alan adı mantığı hakkında daha ayrıntılı bilgi için wikipedia bağlantısı

Kısaca alan adları bir hiyerarşiye göre sınıflandırıyor, burada en sağdaki .com en üst seviye oluyor ve “.” ya göre alt sınıfa iniyorlar.

ayrıca en sonda “/” işaretinden sonra gelen kısım, yol oluyor.

Buraya kadar tamam, Google’a girdik, aynı ağdayız(İnternet), ben onun bilgisayarından veri aldım. Peki bu nasıl gerçekleşiyor?

Burada incelememiz gereken kısım “www” nin öncesi, “https://” kısmı.

HTTP(S) Nedir?

http://www.google.com adresinde “www.google.com” un ne olduğunu biliyoruz. geriye kalan “http://” kısmı?

Burada “http” hedef bilgisayar ile kurulacak iletişim protokolü bölümü oluyor. daha doğrusu ” “xxx://www.google.com” adresinde ki ‘xxx’, ‘www.google.com’ ile kurulacak iletişim yöntemi.

Mesela ftp://kuvayiilmiye.com adresine girerseniz, size kullanıcı adı ve şifre soracaktır. Burda kuvayiilmiye.com sitesine ftp protokolü ile bağlanıyorsunuz.

Kısaca ftp nedir? kelime anlamı File Transfer Protocol, Türkçesiyle Dosya Aktarım Protokolü. Yani sen ve hedef arasında dosya alışverişi. Bunu genel olarak website yöneticileri uzak sunucuyla iletişim için kullanılır.

(Başka bir örnek, VNC(Sanal Ağ Sistemi) hedef bilgisayarda grafik arabirimli olarak çalışan uygulamalara erişim için kullanılan protokoldür. Kısaca uzak masaüstü bağlantısı.)

Http  de temel olarak hedef bilgisayar ile bilgi alışverişi için kullanılan protokoldür. sizin bilgisayarınızın(istemci) ve karşı bilgisayar arasında(sunucu) veri alışverişi oluşmasını sağlar. Genel olarak komut-yanıt prensibi şeklinde çalışır.

https nedir? https, http ile aynı amacı görür tek farkı güvenlidir. Http de verileriniz açık bir şekilde hedef bilgisayara gönderilir ki bu kolaylıkla izlenilebilir, https te verileriniz şifreli bir şekilde gönderilir. Sondaki (S) Secure(güvenli) anlamında. Bir websitesinin https protokolünü kullanabilmesi için SSL sertifikasını alması gerekiyor özellikle İnstagram, Facebook veya alışveriş, mail tarzı sitelerde özellikle dikkat edilmesi gereken bir ayrıntı.

Ve Son Bölüm;

Son olarak, hedef bilgisayarla hangi port üzerinden haberleşiyorsunuz.

Öncelikle Port nedir? Kelime anlamı olarak giriş, açık gibi anlamlara geliyor. Tanım olarak, iki bilgisayar arasında kullanılacak iletişim kanalı diyebiliriz. Mesela sen 80 portundan veri gönderiyorsun ve hedef bilgisayar 80 portunu dinlemiyor, herhangi bir haberleşme olmaz.

Http için bakarsak, http 80 portundan çalışır, http:kuvaiilmiye.com linkinin sonuna  :80 eklerseniz(url sonunda ‘:x’ şeklinde seçilir, eğer herhangi birşey seçilmezse -ki zaten seçilmez- varsayılan porttan bilgi alışverişi yapar) şekildeki gibi (http:kuvaiilmiye.com:80) Kuvayi İlmiye sitesine 80 portundan bağlanır.

Örnekler;

HTTPS, 443 portundan bağlantı kurar.

eğer http://kuvayiilmiye.com:443 şeklinde

veya https://kuvayiilmiye.com:80 şeklinde bağlantı kurmaya çalışırsanız hedef bilgisayardan herhangi bir yanıt alamazsınız.

http: http://kuvayiilmiye.com:80

https:https://kuvayiilmiye.com:443

ftp:ftp://kuvayiilmiye.com:21

Son Tekrar:

Örnek olarak, Kuvayi İlmiye’yi İnstagram’dan takip etmek için;

https://www.instagram.com/kuvayiilmiye/ adresine bağlandığınızda

“https://” nin, hedef sunucu ile haberleşme protokolü,

“www” nin, instagram.com un alt domaini olduğunu

“instagram.com” un, hefef bilgisayara ip ile bağlanmak yerine, daha önce ip ile eşleşmiş bir domain olduğunu biliyoruz.

1 YORUM

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu yazınız!
Lütfen adınızı giriniz